Afgelopen vrijdagavond was er voor een beperkt aantal genodigden een ‘open huis’ in de gevangenis waar een vriendin van ons werkt. Dat is een aparte wereld binnen de ‘echte’ wereld, waarin de personeelsleden bijv. alleen bij hun voornaam bekend zijn en iedereen een alarmknop draagt. Want de veiligheid van de werknemers en gevangenen is prioriteit nummer 1. Om die reden zal ik dus ook niet de naam van onze vriendin noemen, of om welke gevangenis het ging. Dat was voor onze ervaring trouwens ook van geen enkel belang. Om de beleving compleet te maken had ik me niet geschoren en een horizontaal gestreepte trui aangetrokken 
Heel bijzonder, zo’n bezoek, vooral in de wetenschap dat in deze gevangenis veel langgestraften (vaak levenslang) zitten. En dat die op het moment van ons bezoek dus ook echt ’thuis’ waren. Oftewel: er zat iemand achter elke celdeur waar we langskwamen. Vanzelfsprekend was het strikt verboden de luikjes in die deuren te openen. Op sommige plekken was het zelfs verboden te praten, om geen onrust te veroorzaken. Het voelde soms een beetje als ‘gluren bij de buren’.
De instructies vooraf waren sowieso streng: horloges/smartwatches, riemen, jassen en tassen waren verboden. Dat gold natuurlijk ook voor mobieltjes, vandaar dat je hierbij ook geen foto’s aantreft. Best gek, voor iemand die altijd zijn camera in de aanslag heeft om alles te documenteren. Maar het droeg wel erg bij aan de ervaring. Immers: dat regime geldt ook voor de bewoners.
Dat een gevangenis net een hotel is, maar dan met gratis kost en inwoning, is trouwens een fabeltje. Althans, persoonlijk zou ik een ander hotelletje boeken. De gevangenen hebben een strak dagschema, met verplichte werkzaamheden, géén onbeperkt bezoek aan de sportschool om eens lekker te ‘body pumpen’, een uurtje luchten per dag en strikte tijden van opstaan en eten. En wat ik misschien nog het vervelendste zou vinden: slechts héél beperkt internet.
Er was een hele route uitgezet, waardoor we alle facetten van (het leven in) de gevangenis zagen. Het binnenkomen via bewakingspoortjes, de keuken waar door de bewoners zélf gekookt wordt (goed voor het socialiseren), de werkplaatsen, de gangen met cellen, het project waarbij gevangenen oude fietsen opknappen, die aan kansarme kinderen geschonken worden, de zorgafdeling met bijv. een eigen tand- en huisartspraktijk, de isoleercellen, een inkijkje in de georganiseerde re-integratiecursussen, de bibliotheek (met opvallend veel detectives, viel me op), de bewaakte bezoekruimtes (maar ook een kamertje voor ‘bezoek zonder toezicht’, voor mannen die hun vrouw al langere tijd niet gezien hebben…), de luchtplaatsen, enz. Het is zeker geen speeltuin.
Alles bij elkaar een hele indrukwekkende ervaring.
Wel maakte ik de blunder om bij het verlaten van de instelling vriendelijk tegen de bewaker te roepen: “Tot ziens!”. Eh, bij nader inzien toch liever niet…
PS: ik heb ChatGPT gevraagd het bijpassende plaatje hierboven te maken. Een bewijs van onbesproken gedrag kan ik nu wel vergeten… 